منظوراز شیوهای فرزند پروری پدران ومادران در این پژوهش مجموع رفتارها،نگرشها وگفتار آنان میباشدکه درخانواده  نسبت به فرزندان خود دارند.

      دراین تحقیق شیوه فرزند پروری کل پدران ومادرانی که فرزندآنان ازدومهدکودک بهزیستی درشهرستان گرمساراستفاده  می کنندکه شامل یکصد زوج می شوند به روش نمونه گیری سرشماری ،با توجه به  سه الگوشیوه فرزند پروری1- سهل گیری 2- استبدادی3- دمکراسی مورد بررسی قرار گرفت.

در این پژوهش چگونگی وضعیت شیوه فرزند پروری والد ین در جامعه مورد مطا لعه با توجه به


      منظوراز شیوهای فرزند پروری پدران ومادران در این پژوهش مجموع رفتارها،نگرشها وگفتار آنان میباشدکه درخانواده  نسبت به فرزندان خود دارند.

      دراین تحقیق شیوه فرزند پروری کل پدران ومادرانی که فرزندآنان ازدومهدکودک بهزیستی درشهرستان گرمساراستفاده  می کنندکه شامل یکصد زوج می شوند به روش نمونه گیری سرشماری ،با توجه به  سه الگوشیوه فرزند پروری1- سهل گیری 2- استبدادی3- دمکراسی مورد بررسی قرار گرفت.

در این پژوهش چگونگی وضعیت شیوه فرزند پروری والد ین در جامعه مورد مطا لعه با توجه به اینکه انان  در انجام این مهم تا چه میزان باهم  هماهنگی وا تفاق نظر دارند مورد بررسی قرار گرفت که در نهایت نتایج ذ یل حاصل شد.

1- پدران ومادران الگو وشیوه فرزندپروری دمکراسی را نسبت به دو شیوه دیگرترجیح      می دهند.

2-والدین در اتخاذ سه شیوه مذ کور (سهل گیری، استبدادی و دمکراسی)  از هما هنگی و اتفاق   نظر لازم بر خور دارند .

3- میزان تحصیلا ت پدران ومادران  در اتخاذ شیوه فرزند پروری آنان موثر است.

4-67 درصد از پد ران و مادران د ر رابطه با شیوه فرزند پروری سهل گیری و 5/64 درصد نیزد ر شیوه استبدادی به عنوان بی نظر اعلام نظر نمو ده اند که قابل توجه میبا شد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

در این پژوهش سه شیوه فرزند پروری 1- شیوه فرزند پروری سهل گیری 2- شیوه فرزند پروری استبدادی 3-شیوه فرزند پروری  دمکراسی،والد ینی که فرزندا نشان ازمهدکودک استفاده میکردند مورد بررسی قرارگرفت.

یکی از کارکردهای اساسی ومهمی که سعادت و بهروزی فرزندان درپناه آن تحقق می یا بد هماهنگی واتفا ق نظروالدین دراتخا ذ شیوه فرزندپروری است ومسئله ای که کمترمورد توجه محققان امور خانواده مخصوصاً در جامعه ایران قرارگرفته است این مسئله می با شد که پد ر و مادر در انجام این مهم تا چه اندازه با هم اتفاق نظردارند و برای پرورش فرزندان خود از کدام شیوه تربیتی استفاده می کنند چرا که کلید سلا مت و سعادت کودک درآ ینده بستگی به این دارد که والد ین برای پرورش و تربیت فرزند خود از چه الگوی تربیتی استفاده می کنند آیا در اتخاذ شیوه فرزند پروری از هما هنگی لازم برخوردارند  .

           لذا این پژوهش قصد دارد میزان هما هنگی والدین را با عنایت به سه شیوه فرزند پروری ( د مکراسی- استبدادی – سهل گیری ) که در اجتماعی شدن و پرورش فرزندان خود از آن استفاده می کنند را مورد سنجش و بررسی قرار  دهد  حال با عنایت  به مطالب مذ کور سوالهای اصلی پژوهش به شرح ذیل بیان میشود :

آیا والد ین (پدر و مادر ) در شیوه های فرزند پروری ( سهل گیری – استبدادی و دمکراسی ) از تفاهم و اتفاق نظر لازم بر خوردارند .

آیا سطح تحصیلات والدین د ر میزان هما هنگی آنان درشیوه های فرزند پروری مو ثر است .

توزیع جا معه مورد مطالعه از لحاظ سه شیوه فرزند پروری چگو نه است .

حال با توجه به سوالهای پژوهش و آگاهی از چگو نگی شیوه های فرزند پروری و الد ین می تواند ما را در برنامه ریزی و ارا ئه طرحهای کار آمد در راستای پیشگیری و بهسازی خانواده کمک نماید.

روش پژوهش

در این پژوهش وضعیت تما می یکصد زوج که فرزندان آنها از دومهد کودک بهزیستی فعال در سطح شهر گرمسار استفاده می کردند به روش نمونه گیری سرشماری در رابطه با سه شیوه فرزند پروری (دمکراسی ، استبدادی و سهل گیری ) مورد بر رسی قرار گرفت .

        این پژوهش یک پژوهش بنیادی کاربردی از نوع اکتشافی است که بررسی شیوه های فرزند پروری در بین والدین را مد نظر دارد تا مشخص شود خانواده ها در تربیت و پرورش فرزندان خود از کدام الگوی فرزند پروری بیشتر استفاده می کنند و یا نسبت به آن نظر و نگرشی مسا عد دارند .

لذا برای سنجش نگرش والد ین نسبت به شیوه فرزند پروری مذکور در ابتدامفا هیم نظری وعملیاتی مورد تعر یف قرار گرفت و سپس برای هر الگو با تو جه به شاخصها یی د وازده سوال تنظیم شد مثلاً شاخصهایی که بیانگر خانوا ده هایی که از الگوی د مکراسی استفاده می کنند عبارتنداز:

همه افراد خانواده قابل احترام هستند .

تمام افراد حق اظهار نظر دارند.

روش عقلانی درتمام شئون زندگی حاکم است...حال در این شیوه فرزند پروری می توان  چنین تعریفی ارائه نمودکه والد ین با فرزندان خودگرم وصمیمی برخورد کرده وضمن کنترل منطقی از آنان تو قع رفتاری عا قلا نه و منطقی دارند  .

شیوه سهل گیری :دراین شیوه والد ین فرزندان خود راکنترل نمی کنند از آنان توقعی ندارند ، در امور خانواده نظم و ترتیب حاکم نیست که با توجه به شش شاخص دوازده سوال برای این الگو تنظیم شد .

آزادی مطلق حکم فرما است .

والد ین در نظم و ترتیب ، تنبیه و پاداش چندان جدی نیستند ...

 شیوه استبدادی :در این شیوه بر اعمال قدرت و انضباط اجباری تا کید می شود این والد ین با فرزندان خود کمتر گرم و با محبت برخورد می کنند وبرکنترل کامل کودک تاکید میشود که با توجه به نه شاخص د وازد ه سو ال د ر رابطه با این الگو تنظیم میشود .

برای د ستوراتی که می د هند د لیل نمی آورند .

فرزندان باید از والد ین بی چون و چرا اطا عت نمایند ....

لذا در نهایت برای تنظیم پرسشنامه ای که بتواندسه شییوه فرزندپروری  دمکراسی ، استبدادی و سهل گیری را مورد سنجش قرار دهد با توجه به شاخصهای مذ کور و همچنین با مرا جعه به منا بع کتا بهای مختلف و صا حب نظران در مجموع 46 سوال تنظیم شد .و سپس برای تعین روائی و اعتبار وسایل اندازه گیری 46 سوال در اختیار کار شنا سان علوم تر بیتی ، روانشناسی ، علوم اجتماعی و مد د کاری وهمچنین تعدادی از اعضای محترم هیات علمی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی قرار گرفت و پس از اخذ نظر مساعد و تکمیلی آنان در رابطه با          سوا لات در مرحله بعد مجموع سوا لا ت در اختیار بیست   زوج که همخوا نی لا زم را با     جا معه آماری دا شتند قرارگرفت و در نها یت پس از حذف بعضی  سوالا ت مبهم و تکراری پرسشنا مه ای با 36 سوال (برای سنجش هر شیوه 12 سوال ) با توجه به سه الگو : تربیتی و پرورشی ، دمکراسی ، سهل گیری و استبدادی با توجه به طیف لیکرت که به پنج قسمت مساوی تقسیم می شدتنظیم شد(کاملاًموا فق نمره5- موافق 4- بی نظر3- مخالف2-کاملاَمخالف 1- ) مثلاً اگر فردی از جامعه مورد مطالعه با الگوی دمکرا سی بر اساس دوازده سوال مربوطه کاملاًموافق باشند نمره 60 واگر کاملاً مخالف باشند نمره 12 و اگر بی نظر که مرکز طیف مباشد را به خود اختصاص دهد نمره 36 را کسب می کنند حال با عنایت به مطالب مذکور هرکدام از زوجین نمره خاصی را با عنایت به طیف لیکرت در هر الگو به خود اختصاص میدهد که درپایان پس ازتجزیه و تحلیل داده های بد ست آمده مورد بررسی قرار گرفت.

یافته ها:

      همانطورکه درسطورگذ شته بیان شد فرزندان تحت تا ثیر شیوه های تربیتی و پرورشی والد ین با توجه به ارزشهای حا کم فرزندان با الگوپذ یری ازآنان و همچنین آموختن نقشهایی که دربزرگسالی به عهده میگیرندوخودرا باوالدین وارزشهای حاکم برجامعه همسان میکنند .

       اساس اجتماعی شدن فرزندان درهرجامعه ای براین استواراست که کودکان در بزرگسالی ارزشهایی که خانواده به آ نان منتقل می کند را فرا گیرند و با عث حفظ و تعا دل جامعه شود بطور کلی در تمامی جوامع از خانواده های هسته ای انتظار می رود به گو نه ای فرزندان خو یش را اجتما عی کنند که قادر شوند د رآینده نقشهای مو فقی را درحیات جامعه ایفا نمایند .

     حال دراین قسمت با توجه به داده های آماری بدست آمده با عنا یت به سوالها ی پژوهش تعدادی از جداول اساسی و تفسیر آ نها بیان می شود .

جدول 1 تو زیع فراوانی والد ین جامعه مورد مطا لعه به تفکییک جنس

 

 

والدین به تفکیک 

     جنس

          

 

   تعداد

   

  درصد

        

        مرد

 

   100

 

   50

    

      زن

 

    100

 

     50

 

     جمع

 

   200

 

    100

 

 

 

 

 

جدول شماره2 تویع فراوا نی وا لد ین   برا ساس سن

 

 

  طبقه سنی

 

 

  تعداد

   درصد

 

    29- 20

 

    67

 

   5/33

 

    39-30

 

 

  116

 

      58

 

    50-40

 

   17

 

     5/8

 

   جمع

 

    200

 

   100

 

جدول شماره 3 جدول نتایج بدست آمده ازاجر ای آ زمون من و ینتی : آ مار Z ،  Uو مقدار احتمال .

 

سه روش فرزند

  پروری 

 

 

آما ره’ U

     

    آمارهz

 

مقدار احتمال

روش سهل گیری

  4487

256, 1-

209, 0

روش استبدادی 

  4345

602, 1-

109, 0

روش دمکرا سی

4737

    0,644-

52 , 0

 

بر اساس این جدول که با توجه به مجموع نمرات سه شیوه فرزند پروری و همچنین چگونگی هما هنگی واتفاق نظر زنان و مردان در تربیت فرزندان تنظیم شده است با توجه به مقادیر احتمال محا سبه شده وبا عنایت به اینکه درهمه موارد  05/0 -  p-value است این آزمون در سطح معنی دار 5/0 = معنی دار نیست . یعنی با اطمینان 95 درصد میتوان گفت که بین شیوه های فرزند پروری زنان و مردان درجامعه مورد مطا لعه تفاوت معنی داری وجود ندارد یا به عبارت دیگرآنان دراتخاذ سه شیوه فرزند پروری سهل گیری ، استبدادی و دمکراسی از اتفاق نظر وتفاهم لازم برخوردارند .

    جدول شماره4 – جدول توزیع نمرات سه شیوه فرزند پروری با توجه به ،سطوح تحصیلات مختلف درآزمون کروسکال وا لیس .

 

               تحصیلات

   تعداد

     میانگین رتبه هاا

 مجموع نمرات سهل گیری

          ابتدایی

          سیکل

         دیپلم

         فوق دیپلم

         لیسانس

          فوق لیسانس  و بالا تر

          مجموع

 

     15

    50

      78

      13

      38

      6

      200

 

      13,  108

      51, 96

      65,       98 

    103             

        102,79        

118,75        

 

مجموع نمرات استبدادی

           ابتدایی

         سیکل

         دیپلم

         فوق دیپلم

         لیسانس

         فوق لیسانس و بالا تر

          مجموع          

 

 

     15

     50

     78

    13

     38

     6

    200

 

125,03        

117,74        

101,26        

77,77         

84,21          

38,08         

 

مجموع نمرات دمکراسی

     ابتدایی

     سیکل

      دیپلم

      فوق دیپلم

      فوق لیسانس و بالاتر

      مجموع     

  

       15

      50

      78

      13

      38

      6

     200

 

101,77       

100,94      

96,28       

117        

105,57     

80,75      

                                                     

جدول شماره 4 جدول مرکبی است که مجموع نمرات سه شیوه فرزند پروری سهل گیری ، استبدادی و دمکراسی را با میزان تحصیلا ت و میانگین رتبه های بدست آ مده در ارتباط قرار می دهد .همانگونه که درجدول مشخص است درشیوه سهل گیری حداکثرمیا نگین رتبه ها اختصاص به والد ینی دارد که دارای تحصیلات فوق لیسانس و با لاتر بوده و میانگین رتبه   75/118رابه خوداختصاص داده وکمترین میانگین رتبه مربوط به آنانی می باشد که با   تحصیلا ت سیکل میانگین رتبه 51/96را به خود اختصاص داده اند .

      در مجموع نمرات شیوه استبدادی بالا ترین میانگین رتبه مربوط به افرادی می با شد که با تحصیلات ابتد ایی03/125را بخود اختصاص داده و پایین ترین میانگین رتبه مربوط به آنانی است که با تحصیلات فوق  لیسانس و بالا تر رتبه 08/38را به خود اختصاص داده اند.

     در مجموع نمرات شیوه دمکرا سی با لاترین میانگین رتبه مربوط به والد ینی می باشد که با تحصیلات فوق دیپلم میانگین رتبه 117را به خود اختصاص داده و کمترین رتبه مربوط به   آنانی می باشدکه با تحصیلا ت فوق لیسانس و بالاتر میا نگین رتبه 75/ 80 را به خود اختصاص داده اند .نکته قابل توجه اینکه می توان چنین تفسیر نمود که هر چه میزان تحصیلات در شیوه  د مکرا سی افزا یش یابد میانگین رتبه ها نیز افزایش می یابد پس در این صورت بایدکمترین رتبه اختصاص به گروه زیر دیپلم داشته باشد در صورتیکه به گروه فوق لیسانس و بالا تر اختصاص یافته ،نکته قابل توجه در این مسئله این است که تعداد والدینی که در گروه تحصیلا تی سیکل قرار دارند 50 = N با عث شده این گروه  رتبه 94/100 را به خود اختصاص دهدودرگروه فوق لیسانس وبالاتر 6=Nرتبه 75/ 80 که کمتر از گروه با تحصیلات سیکل میبا شد ولی با یک تنا سب ساده این مسئله مشخص می شود اگر ما در گروه با تحصیلات فوق لیسانس و بالاتر 50 =N بود میانکین رتبه این گروه برابر بود با عد د 9/672 که میانگین رتبه بسیار بالاتری از گروه تحصیلات سیکل یعنی رتبه 94/100 می شود .

 

جدول شماره 5- نتایج حاصل از اجرای کروسکال والیس برای تحصیلات و شیوه فرزند پروری ، ( شامل آماره آزمون ،درجه آزادی و مقدار احتمال ) .

 

انواع شیوه های

فرزند پروری

 آما ره X

درجه آزادی

 مقدار احتمال

 ( p-value)

شیوه سهل گیری

 

1/ 262

      5

939/0            

شیوه استبدادی

 

19/ 184

      5

  002/0

شیوه دمکرا سی

 

2/ 482

      5

  779/0

 

 برای محاسبه چگونگی ارتباط سه شیوه فرزند پروری با سطوح تحصیلات پدران ومادران بر اساس جدول  شماره 5 با توجه به مقا دیراحتمال محاسبه شده در جدول بین سطح تحصیلات  والدین و اتخاذ شیوه های فرزند پروری سهل گیری ودمکراسی ارتباط معنی داری وجود ندارد (05/0=  >  p-vaalue  )

      اما در رابطه با اتخاذ شیوه فرزند پروری استبدادی تفاوت با عنایت به جدول معنی دار   می با شد چرا که 05/0 =   p-value> بدین معنی که با اطمینان 95 درصد میتوان گفت تحصیلات زنان و مردان در اتخاذ این روش ( استبدادی ) مو ثر است .

 

 

محدودیت روش شناختی :

      با توجه به اینکه برای تکمیل پرسشنامه از والدین ( پدر و مادر )کود کان ازطرف        مهدکودک دعوت به عمل آمد که به اتفاق برای جلسه ای در رابطه با مسائل تربیتی       کودکا نشان درمهدحضوریابند ولی این مسئله بصورت کامل مورد استقبال والد ین مخصوصاً پدران واقع نشدوتعدادزیادی ازمادران درجلسه شرکت کردندواین امر با عث شد که تعدادی ازپرسشنامه ها بوسیله پدران درمنزل تکمیل شودکه میتوان این مطلب را به عنوان یک محدودیت در انجام پژوهش ذکر نمود و از طرف دیگر مراجعه به تک تک خانواده ها در منزل برای تکمیل پرسشنامه ها با عنایت به محدودیت زمانی ممکن نبود .

     همانگونه که دردیگر قسمتها نیزبدان اشاره شداین پژوهش نگرش یکصد زوج که فرزندانشان ازمهدکودک بهزیستی استفاده می کنند دررابطه باسه شیوه فرزندپروری دمکراسی ، سهل گیری واستبدادی را مورد بررسی قرار داده است اگر جه والد ین غالبا ً الگوی دمکرا سی را نسبت به دو الگوی دیگر فرزند پروری ترجیح داده اند و نسبت به آن نگرش مساعد داشته اند ولی ممکن است در هنگام عمل .ودر برخورد با کودک کاملا ً مطابق با نگرش پاسخ داده شده عمل نکنند و از لحاظ دیگر نمیتوان والدینی را یافت که در برخورد با کودک صرفاً  دمکرات بوده یا کاملاً مستبد باشد بلکه بیشتر ترکیبی از سه شیوه فرزند پروری ممکن است مورد استفاده والد ین قرار گیرد .

 

ملاحظا ت اخلاقی

     در این پژوهش برای اینکه زوجین براحتی و با آرامش کامل به سوالات پرسشنامه پاسخ دهند برای آنان تشریح شد که این تحقیق یک مطا لعه دانشگاهی است و لذا آنان بدون ذ کر نام با اطمینان و اعتماد کامل  پرسشنامه را تکمیل نمودند .

      

 

 

 

خلاصه :

         مطالعه و بررسیها ی موجود درباره خانواده براساس دودیدگاه روانشناختی و         جامعه شناسی بر این مسئله تاکید دارند که خانواده مخصوصاً پدر و مادر نقش اساسی و مهمی در تربیت .و پرورش فرزندان ایفا می نمایند و نکته اساسی و مهمی که مورد اتفاق نظر متخصصین علوم تربیتی و جامعه شناسی و روانشناسی می با شد اینست که ضروریست که پدر و مادر در اتخاذ شیوه تربیتی برای پرورش و تربیت فرزندان خود از هماهنگی و اتفاق نظر لازم برخوردار باشند و کلید سلامت و سعادت کودک در آینده را درگرواین هما هنگی مییدانند .

     لذا بر اساس این نکته اساسی و مهم که ذکر آن رفت سوال اصلی و مهم این پژوهش به اینصورت مطرح شد که والد ین ( پدر و مادر ) در تربیت و پرورش فرزندان خود از کدام شیوه فرزند پروری ( دمکراسی – سهل گیری و استبدادی ) استفاده می کنند و یا نسبت به آن الگو نظر مساعدی دارند یا یکی از شیوه های فرزند پروری نسبت به دو غالبتر است .

      لذا بر اسا س چنین ایده ای سوالهای پژوهش مطرح و وضعیت و نگرش یکصد زوج       ( پدر و مادر ) که فرزندانشان از مهد کودک استفاده میکردند در رابطه با سه شیوه فرزند پروری ( دمکراسی – استبدادی و سهل گیری ) مورد بررسی قرار گرفت و استنتاجهای کلی زیر فراهم شد .

1-                       پدران و مادران الگو و شیوه فرزند پروری دمکراسی را نسبت به دو شیوه دیگر فرزند پروری ترجیح مید هند .

2-                       میزان تحصیلات پدران و مادران در اتخاذ شیوه فرزند پروری آنان مو ثر است .         ( مخصو صاً شیوه استبدادی ) .

3-                       پدران ومادران دراتخاذشیوه فرزندپروری ازهماهنگی و اتفاق نظر لازم بر خور دارند .

4-                       با توجه به اینکه 67 درصد پدران و مادران در را بطه شیوه فرزند پروری سهل گیری و 5/ 64 درصد نیز در را بطه با شیوه فرزند پروری استبدادی نگرشی بی نظر داشته اند . بیانگر این وا قعیت است که والدین نتوانسته اند صریحا ًبا دو شیوه مذکور مخا لفت نما یند لذا آموزش خا نوا ده ... که دراظهار نظرصریح وباعث مخا لفت آنان با دو شیوه مذکور شود ضروری می نما ید .

 

پیشنها دات

1-                       اگر چه یکصد زوج مورد مطالعه از ازنظر تحصیلی و طبقه اجتما عی دارای ساختار تقریباً همگن بود ه اند ولی درردصریح الگوی پرورشی سهل گیری واستبدادی و      پذیرش الگو دمکراسی قاطعانه عمل نکرده اند لذا آموزش خانواده برای درصد زیادی از پد ران ومادران که در مرکز طیف قرار داشته وحالت بی نظری را اعلام میدارند ضروری مینمایند .

2-                         پیشنهاد می شود شیوه فرزند پروری در خانواده های که پدرشاغل ومادر خانه دار می با شد مورد بررسی قرار گیرد .که آیا در این گروه نیز والدین ازهماهنگی واتفاق نظر لازم برخوردارند.

3-                       شایسته است خانوادهای که بخاطراختلا ل رفتاری کودکان ویا عدم تفاهم پدرومادر  درتربیت فرزند خود به مراکزمشاوره بهزیستی مراجعه میکنند ازلحا ظ شیوهای فرزند پروری مورد بررسی وباخانواده های سالم دیگرکه مانند (بارعایت شیوه هامانندگیری در تحقیق ) خا نواده هایی که به مراکز مشاوره مراجعه نموده اند می با شد مورد بررسی و مقایسه قرار گیرند .

4-                       پیشنهاد می شود شیوه فرزند پروری پدران و مادران با توجه به سطح تحصیلات ( زیر دیپلم 7بالای دیپلم )طبقات اجتماعی (بالا- متوسط- پائین ) ومحل سکونت ( شهری- روستایی )مورد بررسی قرار گیرد .

5-                       با توجه به اینکه تحقیق به روش پرسشنامه ای چندان با ساختار فرهنگی جامعه ما      مطابقت ندارد . لذا پیشنهاد می شود شیوه های فرزندپروری خانواده ها با تعداد محدود تر با روش مصاحبه و یا تکنیکهای پژوهشی غیر مستقیم دیگرمورد بررسی قرار گیرد.

6-                       پدران و ماد ران با عنایت به نقشی که در خانواده و جامعه دارند ارزشهای جامعه را به فرزندان منتقل می کنند مثلاً نقش نان آوری و اقتدار پدر بستگی به وظیفه او در خانواده دارد .مادر نیز بعنوان کانون و مرکز صمیمیت و محبت در خانواده و اجتماع نقشی مختص به خود را ایفا می کند که فرزندان از آن الگو برداری می کنند . لذا پیشنهاد میشود شیوه های فرزند پروری فرزندان به تفکیک جنسیت والد ین و با توجه به تفاوت نقش وظا یف خاص آنان در خانواده و جامعه مورد بررسی و مقایسه  قرار گیرد .

منابع مورد استفاده

      1 – جمشیدی عینی , شیرین . ( 1376) . بررسی رابطه شیوه نگرش فرزند پروری و خلاقیت . پایان نامه کارشنا سی ارشد . تهران : دانشگاه علا مه طبا طبا یی  , دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی .

2- حسینیان آقا ملکی ,سید محمد .(1376 ). بررسی رابطه شیوه فرزند پروری و عزن نفس دانش آ موزان . تهران :دانشگاه علامه طباطبا ئی ,دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی .

3-باقری ، مسعود .(1372 ) . بررسی رابطه شیوه فرزند پروری با انگیزه پیشرفت ...پایان نامه کارشناسی    ارشد اهواز : دانشگاه شهید چمران ,دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی .

 4-فطین حور ، شهاب .(1375 ) بررسی رابطه اختلال رفتاری فرزندان با شیوه فرزند پروری مادران ...پایان نامه کار شناسی ارشد . تهران دانشگاه تربیت معلم , دانشکده علوم تربیتی .

5-                       اکبری قمصری کامیر .(1374 ) نقش خانواده در اجتماعی کردن فرزندان . پایان نامه کارشناسی ارشد . تهران :دانشکده شهید بهشتی , دانشکده ادبیات .

6-                       پارسا محمد .( 1368 ) روانشناسی رشد کودک و نو جوان . تهران : انتشارات بعثت .

7-                       جاویدی , طاهره .(1373 ) بررسی رابطه جو عاطفی خانواده با خلاقیت کودکان . پایان نامه کارشناسی ارشد .تهران :دانشگاه تربیت مدرس .

8-                       ساعتچی ,محمود . ( 1374 ) نظریه های مشاوره و روان درمانی . تهران :نشر ویرایش .

9-                       شاملو ,سعید . ( 1370 ) آسیب شناسی روانی – تهران : انتشارات رشد .

10-                 شریعتمداری , علی .( 1367 ) روانشناسی تربیتی – تهران :انتشارات امیر کبیر .

11-                 شعاری نژاد , علی اکبر .( 1373 ) روانشناسی رشد . تهران : انتشارات         اطلا عات .

12-                 شفیع آبادی , عبدا.. ( 1371 ) فنونو تربیت کود ک . تهران : انتشارات چهر .

13-                 شفیع آبادی عبدا.. و ناصری , غلامرضا .(1371 ) .نظریه های مشاوره و روان درمانی – تهران : مرکز نشر دانشگاهی .

14-                 عظیمی , سیروس .(1370). روانشناسی کودک . انتشارات .

15-                 مامسن و همکاران .(یاسایی1368). رشد و شخصیت کودک . تهران : نشر مرکز .

16-                 مان, فرمان (محمود ساعتچی –1368). اصول روانشنا سی . تهران : انتشارات امیرکبیر.

17-                 مهد وی ,زائر و طالب .(1372) . وقتی فرزندان سالار می شوند . کیهان 1372 .

18-                 فلیپ و بارکر . ( محسن و زهره دهقانی 1375 ) . خانواده درما نی پایه , انتشارات رشد .

19-                 بنجامین , اسپاک . ( هوشنگ ابرامی 1366 ) پرورش فرزند در عصر دشوار ما . تهران : انتشارات صفی علیشاه .

20-                 آقا بخشی حبیب.(1377) . رویکرد مدد کاری اجتماعی در زمینهاعتیاد بر نظا م خانواده . تهران : معاونت پژوهشی دانشگاه علوم بهزیستی .

21-                 سارو خانی, باقر (1376) . چه آسیبهایی خانواده را تهدید می کند . روزنامه همشهری ,شماره 1312 ص12 .

22-                 شیخی , محمد تقی .(1373). مددکاری اجتماعی و جامعه شناسی مسائل اجتماعی .تهران : انتشارات ققنوس .

23-                 گروه نویسندگان .(1376). روانشناسی رشد . ترجمه نورالد ین رحمانیان . تهران : انتشارات
آگاه .

24-                 شعاری نژاد ,علی اکبر .(1374 ) . روانشناسی رشد . تهران : انتشارات دانشگاه پیام نور .

25-                 محسنی ,منو چهر (1366)جامعه شناسی عمومی .چاپنهم .تهران :کتابخانه طهوری .

26-                 اعزازی ,شهلا .(1376) جامعه شناسی خانواده . تهران :انتشارات روشنگران .

27-                 سارو خانی , باقر .(1370)جامعه شناسی خانواده . نهران: انتشارات سروش .

28-                 ریترز , جورج .(1374 ) . نظریه های جامعه شناسی دردوران معاصر . ترجمه محسن ثلاثی . تهران : انتشارات علمی .

29-                 تنهای,حسین ابوالحسن .(1377). درآمدی بر مکاتب و نظریه های جامعه شناسی جلد اول و دوم. نشر مرند یز .

30-                 تنهایی ,حسین ابوالحسن .(1373). جامعه شناسی در ادیان . انتشارات بها باد .

31-                 گرد آورندگان : جی .کارتاج جی .اف میلبرن .(1369)آموزش مهارتهای اجتماعی به کودکان . مشهد :انتشارات آستان قد س رضوی.